YANICI KODLARININ SINIFLANDIRILMASI
Tehlikeli maddelerin uluslararası taşımacılık standartlarına göre sınıflandırılması ve kodları. Bu rehber, Sınıf 1'den Sınıf 9'a kadar tüm tehlikeli madde kategorilerini kapsamaktadır.
Sınıf 1: Patlayıcılar
-
1.1 — Kitle Halinde ve Birden Patlayanlar
Kitlesel patlamaya neden olabilecek patlayıcı maddeler. Bu sınıftaki maddeler, bir anda tüm kütlenin patlaması riskini taşır ve en yüksek tehlike seviyesindedir.
-
1.2 — Parça Fırlatan Fakat Kitle Halinde Patlamayanlar
Parça fırlatma riski olan ancak kitlesel patlama yapmayan patlayıcılar. Bu tür maddeler çevreye yüksek hızda parça fırlatabilir.
-
1.3 — Alevli Patlayanlar
Yangın çıkarma tehlikesi bulunan ve hafif patlama şiddeti gösteren maddeler. Öncelikle ısı etkisiyle tehlike oluşturur.
-
1.4 — Düşük Zarar Veren Patlayıcılar
Hafif patlama riski olan ve etkisi bulunduğu kabı aşmayan patlayıcılar. Sınırlı tehlike oluşturur.
-
1.5 — Patlaması Zor Fakat Kitle Halinde Patlayabilenler
Çok zor patlayan, düşük hassasiyetli patlayıcı maddeler. Normal koşullarda kitlesel patlama riski düşüktür ancak ateş altında risk artar.
-
1.6 — Patlaması Zor ve Kitle Halinde Patlama Tehlikesi Olmayanlar
Son derece duyarsız, kitle halinde patlama riski olmayan maddeler. En düşük risk kategorisindeki patlayıcılardır.
Sınıf 2: Gazlar
-
2.1 — Yanıcı Gazlar
20°C'nin altında gaz halinde olan ve düşük parlama limitine sahip yanıcı gazlar. Hava ile karışarak patlayıcı karışımlar oluşturabilir.
-
2.2 — Yanıcı ve Zehirli Olmayan Gazlar
Basınçlı, sıvılaştırılmış veya kryojenik gazlar. Yanıcı veya zehirli değildir ancak basınç tehlikesi oluşturur.
-
2.3 — Zehirli Gazlar
İnsan sağlığına zararlı, taşıma sırasında ciddi tehlike oluşturan gazlar. Solunması durumunda ölümcül olabilir.
Sınıf 3: Yanıcı Sıvılar
-
3.0 — Yanıcı Sıvılar
Parlama derecesi 60.5°C'den düşük olan sıvılar. Kolayca tutuşabilir ve yangın tehlikesi oluşturur. Bu sınıf petrol ürünleri, alkol, solventler gibi maddeleri içerir.
Sınıf 4: Yanıcı Katılar
-
4.1 — Yanıcı Katılar
Sürtünme ile ateş alabilen, hızlı yanan katı maddeler. Taşıma sırasında sürtünme veya ısı ile kolayca tutuşabilir.
-
4.2 — Kendiliğinden Yanabilen Katılar
Hava ile temas ettiğinde kendiliğinden ateş alan maddeler. Normal taşıma koşullarında dahi yangın tehlikesi oluşturur.
-
4.3 — Suyla Temas Ettiğinde Tehlike Arz Edenler
Su ile tepkimeye girerek yanıcı veya zehirli gaz çıkaran maddeler. Nemli ortamda dahi tehlikelidir.
Sınıf 5: Oksitleyici Maddeler ve Organik Peroksitler
-
5.1 — Oksitleyici Ajanlar
Oksijen salarak yanmayı hızlandıran maddeler. Kendileri yanmasa da diğer maddelerin yanmasını destekler ve şiddetlendirir.
-
5.2 — Organik Peroksitler
O–O bağı içeren, hidrojen peroksitin türevi olan maddeler. Termal olarak kararsız ve patlayıcı ayrışma riski taşır.
Sınıf 6: Toksik ve Mikrop Bulaştırıcı Maddeler
-
6.1 — Toksik Maddeler
İnsanlara zarar verebilen, laboratuvar testlerinde zehirli oldukları kanıtlanmış maddeler. Yutma, soluma veya cilt teması ile zehirlenmeye neden olabilir.
-
6.2 — Mikrop Bulaştırıcı Maddeler
Patojen taşıyan veya taşıdığından şüphelenilen maddeler. Hastalık etkenleri içerir veya içerdiğinden şüphelenilir.
Sınıf 7: Radyoaktif Maddeler
-
7.0 — Radyoaktif Maddeler
Radyoaktivite gösteren maddeler. Özel etiketleme, paketleme ve taşıma gereksinimleri vardır. İyonlaştırıcı radyasyon yayarlar.
Sınıf 8: Aşındırıcı (Korozif) Maddeler
-
8.0 — Aşındırıcı Maddeler
İnsan derisi, çelik ve alüminyuma kimyasal zarar veren maddeler. Asitler ve bazlar gibi maddeler bu sınıfa girer. Ciddi yanık ve korozyona neden olur.
Sınıf 9: Diğer Tehlikeli Maddeler
-
9.0 — Çeşitli Tehlikeli Maddeler
Diğer sınıflara girmeyen ancak taşıma sırasında tehlike arz eden maddeler. Anestezikler, ısıtılmış maddeler, deniz kirleticileri, çevre için tehlikeli maddeler ve lityum piller bu kategoriye girer.